FILM TALK

Η ΑΠΟΠΛΑΝΗΣΗ

apoplanisi

The Beguiled

Δραματική – Διάρκεια 94’ – ΗΠΑ
Σκηνοθεσία: Σοφία Κόπολα
Παίζουν: Νικόλ Κίντμαν, Κόλιν Φάρελ, Κίρστεν Ντανστ, Ελ Φάνινγκ

Η προαιώνια μάχη των φύλων κλιμακώνεται στη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου, όταν ένας τραυματισμένος δεκανέας των Βορείων αναστατώνει τις καθηγήτριες και τις μαθήτριες ενός οικοτροφείου θηλέων στον Νότο που τον περιθάλπουν. Απρόβλεπτη η έκβαση, αν και όσοι έχουν δει το θρίλερ εποχής με τίτλο «Ο προδότης» (παραγωγής 1971, σε σκηνοθεσία Ντον Σίγκελ, βασισμένο στο μυθιστόρημα του Τόμας Κάλιναν), ριμέικ του οποίου είναι η ταινία της Σοφία Κόπολα, θα θυμηθούν την κατάληξη.
Ο Κόλιν Φάρελ, η Νικόλ Κίντμαν και η Κίρστεν Ντανστ στους ρόλους που υποδύθηκαν πιο έντονες κινηματογραφικές φυσιογνωμίες: ο Κλιντ Ίστγουντ, η Τζέραλντιν Πέιτζ (η αγαπημένη ηθοποιός του Τένεσι Ουίλιαμς) και η Ελίζαμπεθ Χάρτμαν (η κοκκινομάλλα πρωταγωνίστρια του «Έγινες άντρας τώρα» του Φράνσις Φορντ Κόπολα, πατέρα της σκηνοθέτιδας).
Η Σοφία Κόπολα που έγραψε το σενάριο διατηρεί αναλλοίωτη την πλοκή, όμως η ματιά της είναι διαμετρικά αντίθετη από εκείνη του Ντον Σίγκελ, του δασκάλου στη σκηνοθεσία του Κλιντ Ίστγουντ, καθ’ ομολογίαν του κορυφαίου Αμερικανού ηθοποιού και κινηματογραφικού δημιουργού. Παραδοσιακά αρρενωπό στα όρια του μισογυνισμού το βλέμμα του σκηνοθέτη του «Βρόμικου Χάρι» (του Σίγκελ, για να μην μπερδευόμαστε), αντιμετωπίζει τον ήρωα ως κλασικό θύμα της γυναικείας δίψας για κυριαρχία και σεξ.
Η Κόπολα, χωρίς να αγιοποιεί τους γυναικείους χαρακτήρες, τους προσδίδει ένα σεβαστό ηθικό ανάστημα, καθώς φροντίζουν ένα στρατιώτη του εχθρού, κρύβοντάς τον από τα διερχόμενα αποσπάσματα των Νοτίων και καταπολεμούν τις ερωτικές τους επιθυμίες (τις οποίες η παρουσία ενός ωραίου άνδρα αναπόφευκτα ξυπνούν) ακόμη και όταν εκείνος αρχίζει να φλερτάρει την καθεμία τους χωριστά, ακολουθώντας το δόγμα «διαίρει και βασίλευε». Προλετάριος κόκορας με αριστοκρατικό κοτέτσι, στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Ο τρόπος που ο πονηρός δεκανέας ΜακΜπέρνι χειραγωγεί τα δυνάμει θηλυκά του ανάλογα με την ηλικία τους, τις ευαισθησίες τους, τη θέση τους στο ίδρυμα, τις ερωτικές τους ανάγκες και την ανταπόκρισή τους στη γοητεία του, εγκαινιάζει μια πολύ ενδιαφέρουσα παρτίδα σκακιού. Η οποία, δυστυχώς, δεν γίνεται συναρπαστική, παρά μόνο στο τέλος, λόγω της αβρότητας με την οποία αγγίζει η Σοφία Κόπολα το σκληρό της θέμα. Η γυναικεία ματιά χαϊδεύει πριν τυφλώσει. Προσέγγιση που αντί για αιχμηρό ψυχολογικό θρίλερ οδηγεί σε ψυχόδραμα με αργές κορυφώσεις.
Ιδού η βασική αδυναμία της ταινίας – κάτι που απέφυγε ο φαλλοκράτης Σίγκελ, αναπτύσσοντας αδρά τον συμβολισμό του ευνουχισμού. Εδώ, τα κορίτσια είναι πολύ αβρά, θρησκευόμενα και κόσμια για μια τέτοια άγρια –έστω συμβολική- πράξη. Η Κόπολα τις παρακολουθεί μελαγχολικά, κατανοώντας τη μεταβατική τους κατάσταση σε έναν πόλεμο που άλλαξε ριζικά μια κοινωνία.
Και βυθίζει, φυσικά, αυτό το ιστορικό μεταίχμιο στο ημίφως. Φυσικός φωτισμός από κεριά και λάμπες πετρελαίου (που δημιουργούν μια αυθεντική ατμόσφαιρα μέσου του 19ου αιώνα), έλλειψη μουσικού soundtrack, με εξαίρεση παραλλαγή του Μοντεβέρντι που παίζεται στο πιάνο on camera και μακρινές βοές από κανόνια, στο φόντο. 1864 μ. Χ. : ο Νότος πέφτει, ο φεμινισμός ανεβαίνει. Και η Σοφία «κεντάει». Ίσως της αξίζει το βραβείο σκηνοθεσίας που πήρε στις Κάννες. Ίσως. Θα έχουμε ολοκληρωμένη άποψη, όταν θα δούμε και τις υπόλοιπες ταινίες του διαγωνιστικού. Προς το παρόν, συστήνουμε το «Αποπλάνηση». Είναι κάτι ιδιαίτερα κομψό μέσα σε ένα άχαρο καλοκαίρι.

Η ταινία που κέρδισε φέτος το βραβείο Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ των Καννών έχει ελληνικό τίτλο «Η ΑΠΟΠΛΑΝΗΣΗ» και έρχεται 6 Ιουλίου στους κινηματογράφους.

Σχετικά με τον αρθρογράφο

ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΑΝΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΑΝΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Ο Γιώργος Χρυσοβιτσάνος γεννήθηκε το 1947.
Έχει σπουδάσει Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και κινηματογράφο στο International London Film School.
Έχει εργαστεί ως σεναριογράφος, ρεπόρτερ, κριτικός κινηματογράφου αλλά και σκηνοθέτης.